INTERVIEW

Werken als kraamverzorgster tijdens de coronapandemie

‘DIT IS WAAR IK IN M'N WERK VOOR KIES, MAAR IK VOEL ME DAAR BEST EENZAAM IN'

'‘Werken in coronatijd voelt als een schaduw. Ik heb me echt onveilig gevoeld, vogelvrij. Zoek het zelf maar uit. Maar dat hoort ook wel bij het ondernemerschap.'

Eva van Bommel (43) woont en werkt sinds zo’n vier jaar als zzp kraamverzorgster in Groningen. Daarvoor was ze werkzaam in de (crisis)hulpverlening en in de ouderenzorg. ‘Daar was ik helemaal klaar mee en kraamzorg was een lang gekoesterde wens,’ vertelt Eva. ‘Ik stond vooral in de ouderenzorg altijd aan het eind van het leven en wilde graag wat anders gaan doen. Ik ben me gaan omscholen tot kraamverzorgster.’

‘Na de opleiding ben ik vervolgens bij twee bedrijven in loondienst gaan werken. Maar ik kwam er al vrij snel achter dat ik niet geschikt ben om voor een baas te werken. Ik werk veel te autonoom en presteer vrij slecht onder een baas. Ik denk altijd dat ik het beter weet, dus dat ging niet zo lang goed,’ lacht ze. ‘Ook mijn visie op zorg gaat niet goed samen met de visie die grote organisaties hanteren. Dus als ik dit werk wilde blijven doen op de manier zoals ik dat wil, dan moest ik dat voor mezelf, als zelfstandige gaan doen. Dat doe ik nu sinds een jaar en dat was de beste beslissing in m’n leven. Ik lever ‘bewuste’ kraamzorg op een natuurlijke manier. Dat is wat minder protocollair.’ Corona Bij een zwangerschap leidt de verloskundige het kraambed en bevalling. ‘Als kraamverzorgster ben ik haar handen, ogen en oren en assisteer,’ legt Eva haar werk uit. ‘Daarna volgt de kraamweek waarin ik moeder en kind begeleidt en dat rapporteer aan de verloskundige. Ontzettend leuk werk om te doen, totdat een paar maanden geleden corona kwam… Toen merkte ik opeens dat ik een sparringpartner miste, dat ik een organisatie miste die me meenam en voor m’n belangen op komt. Ik heb ook geen vriendinnen in m’n vakgebied waarmee ik kan overleggen. Wel heb ik ontdekt dat er een coöperatie is, maar daar heb ik me bewust niet bij aangesloten. Ik wil het echt zélf doen. Wel hebben we een zzp-app groep, die eigenlijk bedoeld is om elkaar te back-uppen bij ziekte of anderzijds. Elke regio in Nederland heeft zo’n groep en de een is wat actiever dan de ander. In Noord-Nederland is ‘ie niet echt actief. Er zijn ook niet zo heel veel zzp kraamverzorgsters, dus daar had ik niet veel aan qua overleg over coronamaatregelen. Het was dus ontzettend zoeken naar hoe het werkbaar blijft.’ Chronisch ziek ‘Ik merk duidelijk dat ik vaak niet op dezelfde golflengte zit met collega zzp-kraamverzorgsters en verloskundigen,’ vertelt Eva. ‘Ik werk voornamelijk met caseloaders uit de regio. Mijn werk is hollen of stilstaan. Ik heb het nu op dit moment best druk, maar ben de afgelopen weken ook wel klanten kwijtgeraakt vanwege de coronacrisis. Zelf ben ik chronisch ziek, heb twee auto-immuunziektes en mijn dochter heeft een longaandoening, dus ik ben heel voorzichtig want ik behoor tot de risicogroep. Daarom heb ik voor mezelf al heel vroeg in maart, toen de ziekte zich begon te verspreiden, de beslissing genomen om mijn eigen regels te volgen. Ook omdat ik vanuit de branchevereniging zóveel nieuws kreeg en de regels over veilig werken zó breed te interpreteren waren dat iedereen ze weer anders uitlegde. Dat resulteerde weer in heel veel verdeeldheid; iedereen deed maar waar ‘ie zelf zin in had, met of zonder kraambezoek, mondkapje of bescherming.’ Grenzen ‘Ik heb daarin heel duidelijk wel m’n grenzen aangegeven: dit doe ik wel, dat doe ik niet. Dat heb ik al m’n klanten ook al vrij snel laten weten. Zo hadden ze zelf ook de keus om met mij verder te gaan, of eventueel naar een andere kraamverzorgster te gaan. Dat kostte me klanten. Vrouwen kozen voor een ander, omdat ik aangaf dat ik de 1,5-regel vrij serieus neem en beschermingsmiddelen wilde dragen. Ik wilde een dummy gebruiken om een aantal handelingen uit te leggen en vroeg moeders ook om zelf een mondkapje te dragen als ik te dicht bij iemand kom. En ik vraag of mensen me het willen melden als ze klachten hebben, of in aanraking zijn geweest met iemand die klachten heeft.’ Minder inkomsten ‘Ik ben tijdelijk overgegaan op minimale zorg, al zit ik momenteel in een gezin waarin ik weer volledig meedraai. Ik heb gemerkt dat heel veel zorg prima gecompact kan worden. Zeker nu een aantal geboortewerkers, zoals de verloskundige en de GGD, niet meer of heel minimaal aan huis komen. Ook scheelt het aanzienlijk dat er geen bezoek mag komen. Omdat je je beperkt tot de noodzakelijke zorg kun je vaak prima met minder uren aan. En minder uren draaien houdt je scherp en alert en zorgt er voor dat je doet wat je moet doen en zo min mogelijk langdurig in elkaars aura verblijft. Ik hoor ook heel vaak: ‘Wat maakt het nou uit, of je drie uur hier bent, of acht uur…’. Maar het verschil tussen 3 uur of 8 uur in een gezin is qua afstand houden enorm merkbaar gebleken voor mij. Hoe korter je je fysieke nabijheid maakt, des te kleiner de eventuele kans op een coronabesmetting. Daarbij komt dat je meer taken doet in die acht uur en dus meer risico loopt. Die compactere zorg kon ook goed in heel veel gevallen. Wel betekende dat voor mij een enorme achteruitgang in inkomsten. Als je halve dagen gaat draaien, dan werk je bijvoorbeeld van 11 tot 15 uur. Daarvoor en daarna doe je ook niks. Dat scheelt mij al met al de helft aan inkomsten. Ook daarom heb ik TOZO aangevraagd, maar ben daarvoor afgekeurd. Wel ga ik ‘m nu opnieuw aanvragen voor de maanden april, mei en juni en hoop ik dat de aanvraag dan wel goedgekeurd wordt.’

‘Kraamzorg is echt vergeten in alle loftuitingen de afgelopen maanden. Voor iedereen in de zorg werd geapplaudisseerd, behalve voor ons. Wij stonden overal onderaan.’

DE ÉÉN Z'N DOOD...

‘Ik heb hiervan tegelijk ook een negatieve naam in kraamland gekregen. Omdat ik zo resoluut en duidelijk was in wat ik wel en niet wilde. Verloskundigen dachten daar wel eens anders over en waren vaak wat makkelijker.’ ‘Wat ik ook heel veel heb gezien is dat het in tijden van crisis de één z’n dood, de ander z’n brood is. Als ik het niet deed, doet een ander het wel, want die kan wel wat extra inkomsten gebruiken. Daardoor liepen ook klanten weg die vonden dat ik veel te moeilijk doe. Iedereen had een eigen interpretatie van de richtlijnen van het RIVM. En als ik 1,5 meter aanhoud en beschermingsmiddelen draag als we te dicht bij elkaar komen, krijg ik een recensie dat ik te klinisch en afstandelijk werk…’ Dubbel ‘De reacties daarop van kraamverzorgsters uit de Facebookgroep waren tweeledig en dubbel. Van ‘wat doe jij spastisch’ tot ‘goed dat je dat doet, want ik durf het zelf niet zo te doen’. Heel veel zijn superbang om voor zichzelf op te komen en sommigen vinden het moeilijk om te onderbouwen waarom ze iets wel of niet doen. Sommigen werken al 40 jaar volgens een bepaald protocol en corona of niet, ze gaan gewoon door. En dat ze -vanwege corona- iets ook op een andere manier kunnen doen, komt niet eens in ze op. En dan ben ik de onruststoker.’ 10 mondkapjes voor 250 euro! ‘Ik ben de afgelopen maanden zelf op inkoop geweest naar mondmaskers en handschoenen. Bij allerlei malafide mafjoekels. Zo heb ik zelfs bij een schildersbedrijf die ergens in een achteraf hoekje nog een doos met 10 mondkapjes hadden staan die ik wel voor 250 euro kon overnemen. Echt belachelijk, maar ik had het ervoor over.’

ONVEILIG EN BANG

‘Ja, ik voelde me met regelmaat onveilig en ook wel bang. Nog steeds. Maar ik voel me vooral heel erg ongezien en ongehoord, en daardoor dus eenzaam op mijn kraamzorgeilandje. Als zelfs de verloskundigen en je collega zzp'ers op een andere rots zitten dan jij dan is het wel echt een uitdaging om je kop boven water te houden en je grenzen te blijven bewaken. Omdat het onze broodwinning is gaan veel thuiszorg-en kraamzorgmedewerkers over hun grenzen heen. Wat weer slechte publiciteit is voor degenen die zich wél aan die grenzen en richtlijnen willen houden.’ ‘En de wereld denkt ondertussen door het nieuws op tv elke dag dat het mooi en goed geregeld is allemaal: jullie kunnen allemaal worden getest (niet dus!) en er is een uitkering beschikbaar (nou, voor mij niet) en er zijn volop mondkapjes beschikbaar (hahaha, goeie grap!). Dus mensen van buiten het vak denken echt: ‘Daar heb je die zeikerds weer’. De gezinnen waar ik kom, die datzelfde nieuws volgen, denken ook: dat is mooi geregeld toch. Maar echt, de waarheid kan er niet verder vanaf liggen. Die berichtgevingen zijn dikke vette wassen neuzen...’ Medische zorg verlenen ‘Het heeft ook invloed gehad op de liefde voor dit vak. Zeker in het begin. En die liefde begint gelukkig nu weer wat terug te komen, want ik merk dat ik m’n draai ga vinden. Ik geef ‘bewuste kraamzorg’, dat gaat veel minder volgens de protocollen, zeg maar. En ik moest de afgelopen maanden over naar een veel medischere manier van zorg verlenen; heel erg hands off en veel meer coachend. Dat is niet hoe ik wil werken, daar sta ik niet achter. Dus dat vond ik minder leuk, minder intuïtie en meer ‘meten is weten’. Inmiddels kan ik daar gelukkig wat beter mee omgaan. Ik kijk nu naar wat wél kan, in plaats van naar wat niet kan. Ik probeer er mindfull in te staan, dat lukt steeds beter. Maar ik heb regelmatig tegen mijn man gezegd: ‘Ik denk dat ik ga bloemschikken.’ Meer over Eva en haar werk lees je op www.evanatuurlijk.nl.

Deel deze pagina