ACTUEEL

Nieuwe wetgeving voor zelfstandigen mag de prullenbak in

‘Iedere visie mist!
Dit wetsvoorstel is onuitvoerbaar!’

Onlangs is de internetconsultatie gestart over de nieuwe wetgeving voor zelfstandigen. Het gaat dan in deze consultatie over het minimumtarief van 16,00 euro en de zelfstandigenverklaring. De webmodule komt niet aan bod. Deze is nog niet helemaal klaar; er wordt nog flink mee getest.

Hoe dan ook, hoe zat het ook alweer? Volgens het kabinet “knelt de huidige wetgeving voor zzp’ers en hun opdrachtgevers. Daarom zijn in het regeerakkoord maatregelen aangekondigd om deze partijen meer zekerheid te geven over de kwalificatie van hun arbeidsrelatie én om schijnzelfstandigheid aan de onderkant van de arbeidsmarkt te voorkomen”. Hoewel de voorstellen uit het regeerakkoord inhoudelijks nauwelijks meer lijken op de voorstellen die nu gedaan worden, blijven het maatregelen die de groep zelfstandigen aan de “onderkant” van de arbeidsmarkt en aan de “bovenkant” van de arbeidsmarkt onderscheiden aan de hand van een tarief. Het gaat dan om een minimumtarief van 16,00 euro aan de ene kant, en een zelfstandigenverklaring aan de andere kant. Voor die zelfstandigenverklaring moet je tenminste 75,00 euro per uur verdienen.

Bescherming voor de 'onderkant en zekerheid voor de bovenkant'

‘Het kabinet kondigt aan dat zij verwacht met de voorgestelde regeling bescherming te bieden voor de “onderkant” van de arbeidsmarkt en zekerheid te beiden voor de “bovenkant” van de arbeidsmarkt’, legt Irene van Hest, bestuurder en beleidsadviseur van FNV Zelfstandigen, uit.

‘Het minimumtarief zou er voor moeten zorgen “dat zelfstandigen een bestaansminimum kunnen verdienen indien zij voltijd werken, door te voorkomen dat ze tegen te lage tarieven (moeten) werken. Werkenden en hun werkverstrekkers” – ja, je leest het goed, er worden nieuwe begrippen geïntroduceerd door dit kabinet – “moeten met de zelfstandigenverklaring op voorhand zekerheid krijgen dat de arbeidsrelatie voor de loonheffingen en de werknemersverzekeringen niet wordt gekwalificeerd als een dienstbetrekking”.
‘De zelfstandigenverklaring heeft ook arbeidsrechtelijke gevolgen, maar hier liep het kabinet wel aan tegen enkele Europese werknemersrechten waaraan niet te ontkomen viel, zoals betaalde vakantie’, aldus Van Hest.

Prullenbak

Wat vindt FNV Zelfstandigen daarvan? Van Hest: ‘Om maar direct met de deur in huis te vallen: wij vinden deze maatregelen hélémaal niks! Het liefst zien we dat deze maatregelen linea recta de prullenbak ingaan, zo slecht vinden wij ze. En waarom we dat vinden, dat vertellen wij in de reactie op de internetconsultatie samen met de andere vakbonden en werk- en opdrachtgeversorganisatie VNO/NCW. Want niemand is blij met deze voorstellen. Wij gaan ervanuit dat zo’n sterk signaal niet genegeerd kan worden door dit kabinet en het kan dan ook niet anders dan dat minister Koolmees en staatssecretaris Snel terug naar de tekentafel moeten.’

Wat is er mis met de zelfstandigenverklaring?

Het wetsvoorstel heeft grote gevolgen voor alle werkenden. Er wordt een nieuwe categorie werkenden geïntroduceerd. Van Hest: ‘Dat zijn werkenden die een Zelfstandigenverklaring hebben ondertekend, die tenminste 75 euro per uur verdienen en niet langer dan een jaar voor dezelfde opdrachtgever werken. Het zijn geen zelfstandigen en het zijn geen werknemers. Daar is ons sociale stelsel niet op ingericht. Er is nog maar weinig onderzoek gedaan naar de behoeften van deze groep werkenden.’

‘In het regeerakkoord werd bedacht dat voor zelfstandigen die ten minste 75 euro per uur verdienen een opt-out (uitstapregeling) moet komen voor de werknemersverzekeringen en de loonheffing. Dat is een hele vreemde zin in het regeerakkoord. Zelfstandigen betalen helemaal geen werknemersverzekeringen en loonheffing, of ze nu 75 euro verdienen of niet. Die opt-out kon dus niet voor zelfstandigen zijn bedoeld. Maar voor wie was die dan wel bedoeld?

Blijkbaar is in de uitwerking van het regeerakkoord bedacht dat deze zin moet betekenen dat iederéén die 75 euro of meer verdient per uur, van deze opt-out gebruik moet kunnen maken. Om te voorkomen dat te veel werknemers aan de bovenkant van de arbeidsmarkt van deze opt-out gebruik gaan maken, is bedacht dat er gedurende één jaar met de zelfstandigenverklaring mag worden gewerkt voor dezelfde opdrachtgever. Het kabinet wil namelijk ook weer niet dat de premies voor de werknemersverzekeringen te hoog worden. Want daar zitten werkgevers en werknemers ook niet op te wachten. De constructie moet dus wel een restrictie in de vorm van een termijn krijgen. Het kabinet bedacht vervolgens weer dat je als zelfstandige ook weer niet téveel beperkt mag worden. Als je zes maanden achter elkaar niet meer voor diezelfde opdrachtgever hebt gewerkt, mag je weer opnieuw een jaar voor deze opdrachtgever werken.

Juridisch houdbaar

Het is dus een heel vreemde constructie. ‘En de vraag is of de constructie juridisch houdbaar is’, gaat Van Hest verder. ‘Maar los daarvan: het kabinet streeft haar eigen doel, om meer zekerheid te geven over de kwalificatie van de arbeidsrelatie, volledig voorbij. Het wordt juist veel complexer. Het kabinet introduceert een draaideurconstructie en legitimeert schijnzelfstandigheid aan de bovenkant van de arbeidsmarkt.’

Irene van Hest, bestuurder en
beleidsadviseur FNV Zelfstandigen:


‘Zelfstandigen zijn hier ook niet blij mee, en dat begrijp ik’, zegt Van Hest. ‘Als zelfstandige kun je veel langer voor een opdrachtgever een project of klus willen doen. Je hebt die zelfstandigenverklaring ook helemaal niet nodig als echte zelfstandige. Maar toch zal een opdrachtgever snel geneigd zijn om een zelfstandigenverklaring te vragen, want dan heeft de opdrachtgever absolute zekerheid.’

Wat is er mis met het minimumtarief?

‘Het minimumtarief is gebaseerd op het bijstandsniveau. Eigenlijk stopt het daar al mee. Want wat is er gebeurd met de gedachte dat werken moet lonen? Het is werkelijk ongelofelijk dat het kabinet schijnzelfstandigheid wil bestrijden door een minimumtarief te introduceren waarmee werkende armen worden gelegitimeerd.’

Geen bescherming

Een minimumbeloningstarief van 16 euro per uur beschermt de groep werkenden dus absoluut niet. Van Hest: ‘Het gaat hier juist om de groep zelfstandigen die vaak aan de slag is op basis van stukloon/platformwerk. Deze werkenden verkeren vaak in een afhankelijke positie. Zij zijn niet degenen die de offertes opstellen, maar eerder ‘prijsnemers’ die geen of weinig invloed hebben op het tarief en daar vaak ook niet bewust mee bezig zijn.’


Gebrek aan realiteitszin

‘Het kabinet laat wat mij betreft zien iedere realiteitszin te zijn verloren’, besluit Van Hest de huidige stand van zaken. ‘Er wordt een forse financiële boete geïntroduceerd voor de zelfstandige die zich niet weet te beschermen tegen uitbuiting. Kom je als zelfstandige onder het minimumtarief uit, dan dreigt een boete die kan oplopen tot ruim 4.000 euro. Dat is een wel heel vreemde vorm van preventie. Door deze boetedreiging denkt de zelfstandige – die moet rondkomen van een inkomen op bijstandsniveau door fulltime te werken als zzp’er– wel twee keer na voor hij zich zal melden als hij niet de minimumbeloning heeft ontvangen.’


‘Tot slot: Voor beide maatregelen geldt dat er een ingewikkelde berekeningswijze van de arbeidsbeloning wordt voorgesteld. De administratieve lasten voor beide partijen nemen enorm toe en uren moeten voor én na de opdracht verantwoord worden. In één woord: prullenbak!

'In één woord: dit nieuwe wetsvoorstel kan de prullenbak in!'.