PENSIOENAKKOORD

PENSIOEN: WAAR STAAN WE?

Tekst Peter Beekman Beeld Marcel Bakker

‘DE KOOPKRACHT VAN PENSIOENEN STAAT ONDER DRUK’

De herziening van het pensioenstelsel is bijna rond: 1 juli moeten de partijen hun handtekening eronder zetten.

Er is veel gebeurd sinds de leden in juni 2019 met overgrote meerderheid via een referendum voor het pensioenakkoord hebben gestemd. Dat akkoord werd gesloten tussen de bonden, werkgevers en de overheid. De hervorming van het pensioenstelsel is noodzakelijk omdat het niet meer voldoet aan de huidige omstandigheden. Te veel mensen bouwen niet genoeg pensioen op, voor mensen met zwaar werk is de kans te groot dat ze hun pensioen niet gezond halen en de koopkracht van de pensioenen staat al te lang onder druk.

Sinds het sluiten van het akkoord zijn de drie partijen hard aan de slag gegaan met de uitwerking ervan: voor de zomer willen ze klaar zijn. De uitwerking is bijna afgerond. Wat houdt het pensioenakkoord in? En wat is de stand van zaken omtrent de uitwerking? En hoe nu verder? Tuur Elzinga van het dagelijks bestuur en onderhandelaar van de FNV over het pensioenakkoord legt uit.

NAAR EEN WAARDEVAST STELSEL

'Eén pijler van het pensioenakkoord is het minder snel stijgen van de AOW-leeftijd. Die is twee jaar bevroren op 66 jaar en vier maanden en stijgt daarna langzamer naar 67 jaar in 2024. Dat is al in de wetgeving vastgelegd. Voor ná 2024 wordt de AOW-leeftijd op een eerlijkere manier gekoppeld aan de levensverwachting. Als de levensverwachting inderdaad blijft stijgen, krijgen we voortaan ook langer pensioen. Dat wetsvoorstel ligt klaar.'

'De tweede pijler is het komen tot een nieuw pensioencontract. Het huidige stelsel belooft zekerheid, maar maakt het niet waar. We moeten erkennen dat er onzekerheid is. Want ons pensioen is immers gebouwd op kapitaal dat ook belegd wordt om tot een goed pensioen te komen. Het huidige stelsel is niet waardevast en biedt al jaren geen indexatie meer. De gepensioneerden zijn daarover ontevreden, en dat is terecht.'

'De pensioenpremies worden collectief belegd door de pensioenfondsen, die nog steeds een behoorlijk rendement genereren, maar het blijft allemaal in de potten. De mensen zien er te weinig van. Vroeger hadden de pensioenfondsen het relatief gemakkelijk: de fondsen belegden in staatsobligaties met een zekere, hoge rente. Nu is de rente al jaren lager dan de inflatie.'

OVERDREVEN VOORZICHTIG

'Tegenwoordig beleggen de fondsen daarom meer in aandelen, en dat is een stuk minder zeker. De fondsen moeten daarom steeds grotere buffers aanleggen om aan de verplichtingen in de toekomst te kunnen voldoen. En wat ons betreft moet dat nu overdreven voorzichtig gebeuren, met als gevolg dat er al tien jaar geen sprake is van indexatie en dat er zelfs grote kortingen dreigen. Dat moet echt anders. Er ligt ook een wetsvoorstel klaar dat de boete op eerder stoppen met werken beperkt. Daardoor kunnen we cao-afspraken maken waarmee mensen met zwaar werk drie jaar voor de AOW-leeftijd met pensioen kunnen. Er is 800 miljoen euro beschikbaar om knelpunten hierbij op te lossen. Het lukt in steeds meer cao’s hierover afspraken te maken, bijvoorbeeld bij de politie, bij een groot bedrijf als DSM en in de thuiszorg.'

WITTE VLEKKEN

'Het laatste element van het nieuwe stelsel zorgt ervoor dat meer mensen toegang krijgen tot deelname aan een pensioenfonds: zzp’ers en uitzendkrachten moeten gemakkelijker en eerder ook een collectief pensioen kunnen opbouwen. En dan zijn er nog de zogenoemde witte vlekken: werknemers die toch geen pensioen opgebouwd hebben. Ook dat pakken we aan.'

‘WE LOPEN GEVAAR DAT ER GEKORT MOET WORDEN OP DE PENSIOENEN’

DOELEN VAN HET PENSIOENAKKOORD

  • Eerder zicht indexatie pensioenen
  • Solidair stelsel: geen pech en geluk-generaties en collectief stelsel voor iedereen
  • Aanvulling voor degenen die een deel van de toekomstige opbouw missen

Lees meer over de doelen en uitwerking van het pensioenakkoord op fnv.nl/goedpensioen

‘EERDER STOPPEN MET WERKEN MOET BOETEVRIJ MOGELIJK WORDEN’

Tot zover de bouwstenen van het nieuwe pensioenstelsel. Maar hoe is het gesteld met de onderhandelingen over de uitwerking daarvan?

'We zijn er bijna uit. Een hobbel is nog een goede afspraak maken over het overgangssysteem, want het nieuwe stelsel is er natuurlijk niet van de ene dag op de andere. Liefst zo snel mogelijk natuurlijk. Maar het is een zeer complexe operatie, die naar verwachting misschien wel een jaar of zes in beslag zal nemen. In de tussentijd kan het niet zo zijn dat de negatieve effecten van het oude, huidige systeem hun werking blijven houden. Want nu is het zo dat er geen zicht is op indexatie, maar dat het gevaar van kortingen voortdurend dreigend aanwezig is. Een lose-lose-situatie: als het met het rendement goed gaat wordt er niet geïndexeerd en merken de mensen het dus niet in hun portemonnee.'

'Als het slecht gaat, zoals nu door de coronacrisis, hangen kortingen boven ons hoofd omdat de dekkingsgraad vér onder de vereiste 105 procent zakt. Die korting hebben we voor dit jaar, 2020, weten af te wenden. Maar het is niet wenselijk dat we elk jaar die strijd moeten voeren om kortingen te voorkomen. Voor 2021 dreigt zelfs een onvoorwaardelijke korting van 10 procent of meer. Vandaar de noodzaak om goede afspraken te maken voor een rechtvaardige overgang. We willen zo snel mogelijk helderheid kunnen geven over een nieuw collectief en solidair systeem en het pad daar naartoe, zonder pech- en geluksgeneraties en een betere balans, waardoor het niet langer zo zal zijn dat een hele generatie nooit indexatie en wel kortingen meemaakt.'

Is gedurende de uitwerking van het akkoord de inzet veranderd?

'De inzet niet, wel hóe we de doelen gaan behalen. In december vorig jaar kwamen we als partijen tot de conclusie dat we de doelen zo niet zouden gaan halen. En dat heeft te maken met de rentedaling. We hebben de techniek aangepast, we hebben onder de motorkap wat gesleuteld, maar de afgesproken doelen uit het akkoord staan ongewijzigd overeind. Techneuten zijn voor ons aan de slag gegaan met andere modellen. Ook heeft het CPB (Centraal Planbureau, red.) het allemaal doorgerekend. Ik heb goede hoop dat we eruit zullen komen. Het is een enorme puzzel, en we zijn nu bezig de laatste stukjes op hun plaats te laten vallen. Het is zeker nog geen gelopen race, maar de partijen – overheid, werkgevers en wij – zijn vastbesloten eruit te komen.'

'Zorgvuldigheid is belangrijk uiteraard. Maar er is ook haast geboden. Als het mislukt ben je terug bij af. In maart volgend jaar zijn de verkiezingen voor de Tweede Kamer. In de aanloop daartoe zal het kabinet niet zo snel geneigd zijn om met iets nieuws te komen. De politieke partijen zijn al bezig zich te profileren voor de verkiezingen. En als er dan een nieuw kabinet zit, zijn bezuinigingen als gevolg van de crisis niet ondenkbaar. In die situatie zal het veel moeilijker zijn om tot een nieuwe deal te komen en hebben we in elk geval weer kostbare jaren verloren.'

19 juni stemt het ledenparlement van de FNV over de uitwerking van het pensioenakkoord. Kijk voor de actuele ontwikkelingen op www.fnv.nl

‘WE ZIJN VASTBESLOTEN ERUIT TE KOMEN’

TIJDLIJN

  • 2014: visie pensioen ‘Samen delen, sterke keuze’
  • 2016: herziene visie ‘Samen delen, sterke keuze’
  • 2017: start gesprekken met werkgevers en kabinet over vernieuwing pensioencontract
  • November 2018: stuklopen onderhandelingen pensioenakkoord
  • Eind 2018- voorjaar 2019: acties FNV en andere bonden
  • Voorjaar 2019: werkgevers, kabinet en vakbonden terug aan onderhandelingstafel
  • 5 juni 2019: voorlopig pensioenakkoord
  • 15 juni 2019: uitslag ledenreferendum en instemming ledenparlement met Pensioenakkoord 2019
  • Zomer 2019: start gesprekken Stuurgroep, over het halen van doelen Pensioenakkoord 2019
  • November 2019: brieven en handtekeningenactie om kortingen te voorkomen
  • November 2019 – mei 2020: uitwerking pensioenakkoord in Stuurgroep en werkgroepen, afstemmen met klankbordgroepen FNV.
  • 11 juni 2020: landelijk webinar Pensioen FNV

Deel deze pagina